|
Szymbark- leży przy drodze Nowy Sącz - Krosno w odległości 6 km od Gorlic. Licząca 3067 (stan na 31.12.2005 r.) mieszkańców miejscowość jest malowniczo położona w dolinie rzeki Ropy. Na północny zachód od wsi piętrzy się lesisty masyw Maślanej Góry (753 m), z bliżej położoną kulminacją Jeleniej Góry (684 m), stanowiącej rezerwat przyrody. Na jej południowym stoku znajduje się osuwiskowe jeziorko "Morskie Oko". Na południe od miejscowości wznoszą się Palenica (521 m), Miejska Góra (613 m) i Bartnia Góra (630 m), a dalej za nimi Łysa Góra (636 m) i Suchy Wierch (643 m). Wieś ma bogatą historię. Początkami sięga XIV wieku i wiąże się z nadaniem przez króla Kazimierza Wielkiego rozległych terenów w tej części Beskidu Niskiego w 1359 roku rycerzowi Janowi Gładyszowi, który zapoczątkował tworzenie tzw. Dominium Ropae, obejmujące dorzecze górnej Ropy. Najstarszy dokument o miejscowości pochodzi z 1369 roku. W tym też wieku Szymbark występuje już jako miasto, chociaż funkcje miejskie nigdy się tu rozwinęły na szerszą skalę. Był jednak stolicą rozległych dóbr i siedzibą rodu Gładyszów, którzy wznieśli tu ok. połowy XVI wieku obronny dwór, pierwotnie w stylu późnogotyckim. Przebudowano go końcem XVI stulecia, zgodnie z ówczesną panującą modą, w stylu renesansowym. Dominium Gładyszów rozpadło się w XVII stuleciu. Istniały trudności ze zbyciem zamku i miejscowości, co podkreśla Wacław Potocki w wierszu "Zamek Szymbarski": Tam, kędy wprzód, nim przez nią wożę się na promie Spadszy Ropa z Bieszczadu krzywe brzegi łomie, Zamek stoi w tak ciasnym i w kącie tak skrytym Prędzej, niż znalezionym, może być dobytym, Szymbark zowią; wieś przy nim, gonty, deski, huty I kamień, możeli być do młyna wykuty. Inszej nie ma intraty, więc gdy się oń zgodzić Bracia nie mogą, przyszło koło kupca chodzić. Że też, między inszymi, objechawszy wielu, Chcą mnie mieć panem w lesie owego kasztelu. Prezentują mi sklence i z huty kieliszki, Piwo i chleb owsiany, kury zjadły liszki. Na cóż mi się przyda szkło i toczone czary, Pytam o kopy; oni mury a tatary. Wątpię, żeby tu z Ktymu po gonty się wlekli; Gorsza, że kogoś zbójcy dziś tydzień upiekli... Z wiersza tego a także dokumentów wynika, że Szymbark znany był w tym czasie z wyrobów gontów, desek, kamieni młyńskich i huty szkła. Pozostała dziś po niej nazwa przysiółka Szklarka. W okresie późniejszym miejscowość i zamek często przechodziły z rąk do rąk. U schyłku XVIII wieku według Ewarysta Kuropatnickiego stanowił: Szymbark "Wieś domu Siedleckich, murowanym staroświeckim mieszkalnym zamkiem ozdobny; sławna uwięzioną górą z lasem, który pokruszony został w roku 1784". Początkiem XIX wieku wieś stanowiła własność ks. Jana Bochniewicza, naukowca, profesora UJ. Po jego śmierci w 1808 roku podzielona została na cztery schedy przejęte przez siostrzenice i siostrzeńców, których następcy gospodarowali tu do 1945 roku. Stąd we wsi aż cztery dwory. U schyłku XIX wieku zaczął rozwijać się tu w okresie letniej kanikuły ruch letniskowy, szczególnie duży w latach międzywojennych. W czasie działań wojennych 1914-1915 wieś znajdowała się na przedpolu frontu, o czym świadczą do dziś zachowane do dziś trzy cmentarzyki żołnierskie. W dniach "kampanii wrześniowej" 1939 roku 7 września oddziały Armii Karpaty stoczyły tu bitwę z Niemcami, w czasie której poległo 7 polskich żołnierzy, pochowanych na miejscowym cmentarzu parafialnym. W czasie okupacji działała tu placówka konspiracyjna SZP/ZWZ/AK, organizująca przerzuty na Węgry, akcje dywersyjne i sabotażowe. W dniu 26 czerwca 1944 roku partyzanci miejscowej placówki AK dokonali udanej akcji, uwalniając z rąk niemieckich aresztowanych akowców z Ropy. Po wojnie miejscowość znacznie się rozbudowała. W centrum wsi znajduje się drewniany kościół p.w. św. Wojciecha wybudowany w 1782 roku. Obok dzwonnica murowana z przeł. XVIII i XIX wieku. Obecnie funkcjonuje nowo wybudowany kościół p.w. Matki Bożej Szkaplerznej z 1984 roku wraz z pięknymi organami piszczałkowymi. Na cmentarzu parafialnym można podziwiać nagrobki z XIX wieku, jak również pomnik Michała Rumińskiego, uczestnika powstania listopadowego. Kwatera wojskowa nr 74 z 1915 roku, gdzie spoczywa 16 żołnierzy austriackich i 21 niemieckich. W kwaterze wojskowej z 1939 roku spoczywa 7 żołnierzy polskich poległych 7 września 1939 roku. Inne cmentarze austriackie znajdują się na wschód od skrzyżowania z drogą na Bielankę (nr 75 - 28 poległych Austriaków i 9 Rosjan), oraz przy przystanku PKS Szymbark Łęgi (nr 73 - 46 poległych Austriaków, 28 Niemców i 5). Wszystkie fotografie cmentarzy opublikowane są w Galerii, a ich opisy w specjalnym dziale Cmentarze. Niedaleko Centrum wioski w kierunku szosy na Ropę znajduje się Obelisk upamiętniający poległych żołnierzy AK podczas II Wojny Światowej. Szczegółowe informacje związane z wojskowymi cmentarzami położonymi w obrębie Gorlic znajdziesz w specjalnym serwisie CMENTARZE GORLICE oraz w serwisie Szymba@rk w specjalnym dziale Cmentarze.
|