|
|
Oddział Muzeum
|
Kasztel Gładyszów |
|
|
Dwór obronny - dawna siedziba Gładyszów, jest bardzo cennym zabytkiem architektury renesansu w Polsce, stanowi czołowy przykład kasztelu polskiego. Został wzniesiony w dwóch etapach: rozpoczęto w I poł. XVI w. a zakończono w latach 1585- 1590. Nie jest znane nazwisko architekta ani budowniczych. Zbudowany jest z miejscowego kamienia łamanego, z dodatkiem cegły. W drugiej fazie budowy bryła dworu stała się bardziej ozdobna: zwieńczono ją attyką arkadową, poniżej wykonano dekorację sgraffitową (wzór tworzą fantastyczne maski i elementy geometryczne), okna ujęto w profilowane kamienne obramienia. Kasztel zbudowany jest na planie prostokąta, o wymiarach 20 na 13 metrów. Obiekt posiada cztery narożne baszty alkierzowe, które na wysokości piętra wystają poza lico murów, wsparte na kamiennych konsolach. Budynek posiada trzy kondygnacje: piwnicę, parter i piętro. Kasztel pełnił funkcję reprezentacyjną, mieszkalną i obronną. Wewnątrz jest niewiele pomieszczeń: dwie piwnice o kolebkowym sklepieniu, na parterze sień i dwie izby, na piętrze wielka sala reprezentacyjna i obok niej mniejsza oraz cztery małe izdebki znajdujące się w alkierzach. Do dziś przetrwały oryginalne elementy wystroju wnętrz: kamienne obramienie drzwi, fragmenty kominków i malowideł ściennych w dwóch alkierzach. Dwór usytuowany jest na skarpie rzeki Ropy, wyposażony w system strzelnic, umieszczonych na wysokości strychu co świadczyło o jego funkcji obronnej. Do obrony nadawały się również alkierze, usytuowane na obrzeżach budynku. W XVII wieku ściany dworu wzmocnione zostały przyporami z kamienia i cegły, dodano wewnętrzne ściany działowe. W czasie pierwszego etapu remontu w latach pięćdziesiątych XX wieku usunięto te wtórne elementy i przywrócono szesnastowieczny charakter dworu. Kasztel zamieszkiwany był do końca XVIII wieku. Po Gładyszach przeszedł kolejno w ręce Strońskich, Siedleckich, Bronikowskich. W XIX wieku mieściła się w nim gorzelnia, magazyn zbożowy. Pod koniec XIX stulecia i jeszcze w okresie międzywojennym na parterze była kuchnia dla czeladzi dworskiej oraz kurnik. Dwór stanowił też rodzaj lamusa, w którym przechowywano niepotrzebne rzeczy. Kasztel nadal remontowany, nie jest udostępniany dla zwiedzających. Do chwili obecnej wykonano wiele poważnych prac remontowych: wzmocnione zostały mury i stropy, dach pokryto blachą miedzianą, odtworzono według zachowanych fragmentów dekorację sgraffitową, wykonano okucia blacharskie, położono tynki zewnętrzne. Także została zrekonstruowana, zachowana do czasów współczesnych jedynie w nielicznych fragmentach renesansowa attyka. Dalsze zaplanowane prace obejmują remont i odtworzenie zespołu renesansowego dworu obronnego wraz z zabudowaniami gospodarczymi, z dostosowaniem go do funkcji ośrodka muzealno - edukacyjnego z bazą hotelową i gastronomiczną.
Źródło: Muzeum Dwory Gladyszów i Karwacjanów w Gorlicach (www.gorlice.art.pl) |
|
Zmieniony ( 04.03.2008. )
|
|
Dla zwiedzających |
|
Oddział Ośrodek Budownictwa Ludowego w Szymbarku
Sezon letni : maj – wrzesień wtorek - piątek 9-17 sobota, niedziela 9 – 18 poniedziałki muzeum nieczynne Sezon zimowy: październik – kwiecień poniedziałek - piątek 9 – 15 sobota, niedziela - nieczynne Cennik:- bilet wstępu z przewodnikiem – 7,00 zł
- ulgowy bilet wstępu z przewodnikiem – 4,00 zł
- bilet wstępu bez przewodnika – 4,00 zł
- ulgowy biletu wstępu bez przewodnika – 2,00 zł
- ustala się, że dniem wolnego wstępu w oddziale Budownictwa Ludowego w Szymbarku jest czwartek
Ustala się następujące opłaty we wszystkich jednostkach organizacyjnych Muzeum „Dwory Karwacjanów i Gładyszów”: - za fotografowanie obiektów – 5,00 zł
- za filmowanie - 10,00 zł
- za udostępnianie obiektów do sesji zdjęciowej lub filmowej (śluby) – 50,00 zł
|
|
Zmieniony ( 04.03.2008. )
|
|
|
Lekcje muzealne |
|
|
Ośrodek Budownictwa Ludowego w Szymbarku organizuje w czasie trwania roku szkolnego 2007/08 lekcje muzealne.
Oferta kierowana jest przede wszystkim do nauczycieli nauczania początkowego, języka polskiego, historii, regionalizmu, sztuki. Zajęcia prowadzone są przez pracowników merytorycznych muzeum na ekspozycjach stałych i czasowych z wykorzystaniem zasobów muzealnych, mogą być przeprowadzane cyklicznie, realizowane mogą być również pojedyncze tematy wg podanych zagadnień. Terminy prosimy uzgadniać w OBL Szymbark tel. 0-18 35-13-114, na tydzień przed planowanym terminem lekcji.
Odpłatność w ramach cen za wstęp do muzeum.
Tematy proponowanych przez OBL lekcji muzealnych dla szkół:
- „Życie na wsi 100 lat temu”
- „W warsztacie wiejskiego rzemieślnika”
- „Architektura renesansu na przykładzie dworu obronnego w Szymbarku”
- „W kręgu tradycji dworkowej”
|
|
|
Ośrodek Budownictwa Ludowego w Szymbarku |
|
|
Ośrodek Budownictwa Ludowego w Szymbarku wraz z cerkwią greckokatolicką w Bartnem jest oddziałem Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów. Na obszarze OBL o powierzchni 2,71 ha znajduje się 17 obiektów. Osobny, wyodrębniony teren tworzy skansen. W jego sąsiedztwie usytuowany jest dworek mieszczański przeniesiony z Gorlic, na miejsce już nie istniejącego, osiemnastowiecznego dworku szlacheckiego. Naprzeciwko dworku wznosi się szesnastowieczny dwór obronny- dawna siedziba rodu Gładyszów.
Inicjatorem zorganizowania placówki muzealnej w Szymbarku na początku lat sześćdziesiątych XX wieku był ówczesny Wojewódzki Konserwator Zabytków w Rzeszowie - Jerzy Tur. Organizacją i formalnościami prawnymi zajął się Wydział Kultury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach, kierowany przez Wandę Kłapkowską. Po utworzeniu w 1965 roku stanowiska Powiatowego Konserwatora Zabytków w Gorlicach, część zadań związanych z organizacją muzeum przejęła mgr Weronika Homa. W zagadnieniach merytorycznych, dotyczących ekspozycji skansenu, korzystano z pomocy prof. Romana Reinfussa. Lokalizacja na terenie Ośrodka poszczególnych obiektów zgodna jest z opracowaną w 1986 roku przez dr Ryszarda Brykowskiego i inż. arch. Wojciecha Jankowskiego „Koncepcją zagospodarowania przestrzennego Ośrodka Budownictwa Ludowego w Szymbarku”. Szczupłość terenu zdecydowała o zabudowie parkowej, bez odtwarzania autentycznego układu poszczególnych budynków w stosunku do siebie, prezentuje tradycyjną kulturę ludową Pogórzan gorlickich, grupę ściśle związaną z całym Pogórzem Karpackim. Pogórzanie gorliccy zamieszkują dawny powiat gorlicki, który pod względem etnicznym nie stanowił jednolitej całości. Sąsiedztwo Pogórzan i Łemków wywarło duży wpływ na kształtowanie się ich kultury. Również, granicząca od zachodu grupa Lachów Sądeckich oraz od południa grupy zakarpackie, słowackie oddziaływały na zasób kultury Łemków i Pogórzan. W OBL prezentowane są głównie pojedyncze obiekty, „wyjęte” z większych zespołów. Plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje docelowo 27 obiektów. Aktualnie na terenie znajduje się 14 obiektów: chałupa z Moszczenicy, dwa budynki gospodarcze ze Stróżnej (obora i stodoła), wolno stojąca stodoła plebańska z Zagórzan z końca XVIII w. kurna chałupa z Siar, olejarnia z Gródka, kuźnia, chałupa z Szymbarku, chałupa z Gródka, a także przykłady małej architektury wiejskiej. Spośród czterech chałup znajdujących się na terenie OBL, dwie chałupy (z Siar i Moszczenicy) są wyposażone w dawne meble, naczynia i inne przedmioty charakterystyczne dla kultury Pogórzan. Te dwie chałupy pozwalają na porównanie statusu mieszkańców wsi: biednego chłopa, gospodarującego na niewielkim skrawku ziemi, utrzymującego się dzięki tkactwu i krowie trzymanej w chałupie ze średniozamożnym gospodarstwem z kilkoma morgami ziemi, kilkoma sztukami bydła, trzodą chlewną, koniem i licznym drobiem. Dwie pozostałe chałupy (z Szymbarku i Gródka) nie zawierają stałej ekspozycji. Pierwsza z nich usytuowana jest najbliżej wejścia na terenu OBL. W jednym z większych pomieszczeń urządzane są wystawy czasowe, w drugim znajduje się warsztat. Natomiast chałupa z Gródka pełni funkcję magazynową i sali wystaw zmiennych.. Obok chałup prezentujących różny status majątkowy mieszkańców wsi, postawione są obiekty funkcjonujące niegdyś jako warsztaty usługowe. Na trasie związanej z przemysłem wiejskim znajduje się kuźnia, wiatraki do mielenia zboża, olejarnia, chałupa tkacza oraz piec do wypalania naczyń. Wszystkie niemal obiekty są oryginalne, zostały rozebrane w macierzystej wsi, przeniesione do OBL, tu zakonserwowane i zmontowane. Jedynie w dwóch przypadkach wykonano rekonstrukcję - krzyża przydrożnego oraz pieca garncarskiego. Przy chałupach znajdują się ogródki, zróżnicowane ze względu na typ uprawy i rodzaj płotów.
Ośrodek Budownictwa Ludowego został otwarty dla zwiedzających 19.09.1987 roku. Znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej i Szlaku Techniki Małopolski. Placówka muzealna swój niepowtarzalny charakter zawdzięcza wieloletnim kustoszom – pani Wandzie Kłapkowskiej oraz późniejszemu kierownikowi – mgr Annie Bąk. W sezonie letnim organizowane są imprezy folklorystyczne, ukazujące tradycyjne zajęcia pozarolnicze (tkactwo, kowalstwo, garncarstwo, bednarstwo), dawne rękodzieło, prace gospodarcze, sztukę ludową. Prezentowana jest także muzyka, śpiew, taniec nie tylko polskich grup etnograficznych, ale również zespołów zagranicznych. (węgierskich, słowackich, ukraińskich).
Źródło: Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach (www.gorlice.art.pl) |
|
Zmieniony ( 17.02.2008. )
|
|
|
|
|